فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه

مجلدات فهارس: 75 جلد

سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش

زادگاه: آمل (مازندران)

آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:

دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک

مجموعه‌ها و فهارس شاخص:

فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک

شرح الأرجوزة البطيخية

مؤلف: حسینی میبدی، علی بن محمد علی

ملک • ش: 2589

فنخا: ج 18، ص 981

شرح ارجوزة في النجوم

مؤلف: ابن دبیشی، محمد بن سعید

دانشگاه • ش: 3008/2-ف

فنخا: ج 18، ص 984

شرح ارجوزة فی الزايرجة

مؤلف: ناشناخته

ملک • ش: 3371/2

فنخا: ج 18، ص 984

شرح ارجوزة نحوية

مؤلف: ناشناخته

ملک • ش: 6361/2

فنخا: ج 18، ص 986

شرح الارجوزة الوردية

مؤلف: بساطی، محمد بن احمد

ملک • ش: 1708

فنخا: ج 18، ص 986

شرح ارشاد الاذهان

مؤلف: صایغ عاملی، علی

دانشگاه • ش: 4412/2

فنخا: ج 18، ص 988

شرح الارشاد فی علم النحو

مؤلف: ناشناخته

الهیات • ش: 815

فنخا: ج 18، ص 994

شرح ارشاد المسترشدین و هدایة الطالبین

مؤلف: ناشناخته

مفتاح • ش: 135/1

فنخا: ج 18، ص 995

شرح الاسباب و العلامات