محمدتقی دانش‌پژوه
فهرست‌نگار و نسخه‌شناس فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

محمدتقی دانش‌پژوه

نسخه‌های توصیف‌شده: 77,134 نسخه
مجلدات فهارس: 75 جلد
سال‌های حیات: 1290 – 1375 هـ.ش
زادگاه: آمل (مازندران)
آرامگاه / وفات: بهشت زهرا، قطعه هنرمندان و نام‌آوران

زندگینامه و کارنامه علمی:

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادها و کتابخانه‌های محل خدمت:
دانشگاه تهران کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار کتابخانه مجلس سنا کتابخانه ملی ملک
مجموعه‌ها و فهارس شاخص:
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
الشجرة السادة الفارضية
مؤلف: ناشناخته
مجلس • ش: 4898/18
فنخا: ج 18، ص 801
شجره طوبی
مؤلف: سرایانی، محمد حسین بن عبدالوهاب
الهیات • ش: 582/1
فنخا: ج 18، ص 802
شجره طیبه
مؤلف: آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح
دانشگاه • ش: 3739-ف
فنخا: ج 18، ص 804
شجره طیبه
مؤلف: منت دهلوی، قمرالدین بن سناء الله
دانشگاه • ش: 2939-ف
فنخا: ج 18، ص 804
شجره طیبه
مؤلف: علم الهدی، محمد حسین بن هبة الله
رضوی • ش: 32
فنخا: ج 18، ص 805
شجره طیبه
مؤلف: علم الهدی، محمد حسین بن هبة الله
دانشگاه • ش: 3627-ف
فنخا: ج 18، ص 805
شجره طیبه
مؤلف: علم الهدی، محمد حسین بن هبة الله
رضوی • ش: 85/100
فنخا: ج 18، ص 805
شجره طیبه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 104/8-ف
فنخا: ج 18، ص 805
شجره طیبه
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 4216/12
فنخا: ج 18، ص 805
الشجرة الطيبة فی اثبات الحركة
مؤلف: قاینی، کافی بن محتشم
الهیات • ش: 242/22
فنخا: ج 18، ص 806
الشجرة الطيبة فی اثبات الحركة
مؤلف: قاینی، کافی بن محتشم
سپهسالار • ش: 2912/81
فنخا: ج 18، ص 806
شجره عشره مبشره
مؤلف: ناشناخته
مدیر شانه چی • ش: 7/3
فنخا: ج 18، ص 806
شجره قادریه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 7904/11
فنخا: ج 18، ص 807
شجره قادریه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 7904/8
فنخا: ج 18، ص 807
شجره قادریه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 7904/10
فنخا: ج 18، ص 807
شجره قادریه
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 2856/10
فنخا: ج 18، ص 807
شجره مبارکه
مؤلف: نصیرای همدانی، نصیرالدین بن مسعود
مجلس • ش: 5138/107
فنخا: ج 18، ص 808
شجرة المحمدية
مؤلف: اصفهانی، عبدالجواد بن عبدالرحیم
ملک • ش: 2849
فنخا: ج 18، ص 809
شجره منهیه
مؤلف: لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق
ملک • ش: 4652/1
فنخا: ج 18، ص 809
الشجرة المنهية
مؤلف: ناشناخته
مجلس • ش: 285/6
فنخا: ج 18، ص 809
شجره نامه
مؤلف: طباطبائی، شکرالله بن محمد باقر
دانشگاه • ش: 4761/1
فنخا: ج 18، ص 810
شجره نامه
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 3801-ف
فنخا: ج 18، ص 810
شجره نامه سلسله طریقت
مؤلف: ناشناخته
ملک • ش: 3466/2
فنخا: ج 18، ص 811
شجره نامه عرفاء
مؤلف: ناشناخته
دانشگاه • ش: 6541
فنخا: ج 18، ص 812

گزارش اشکال یا پیشنهاد